Katholieken in de bisdommen
Aken en Roermond in WO II
(1933-1945)

De tentoonstelling “Katholieken in de bisdommen Aken en Roermond in WO II (1933-1945)” die tot en met 4 september 2021 te zien is in het Heiligdom St. Gerlach (Onderstestraat 1, Houthem) gaat over keuzes die katholieken maakten in de Tweede Wereldoorlog (en de periode daarvoor). Ze werden tussen 1931 en 1945 geconfronteerd met een agressief en veelbelovend nationaalsocialisme dat een Nieuwe Mens wilde scheppen op basis van een nieuw heidendom en een veredeld Germaans ras. De katholieke kerk moest daarvoor wijken. Bleven de katholieken trouw aan hun bisschop en aan Christus? Bleven ze trouw aan de katholieke organisaties of lieten ze zich verleiden door de NSB en de NSDAP, die de nieuwe leer in Nederland en Duitsland verkondigden? Hielpen ze de vervolgden en slachtoffers van de nationaalsocialisten, waren ze onverschillig en keken ze weg of werden ze zelf daders? Portretten van pastoors, kapelaans, politici, soldaten en burgers geven in deze tentoonstelling en een bijbehorend boek antwoorden op deze vragen.


Lezing Edith Stein en lotgenoten

door Mgr. P. Hamans,
4 september 2021, 14-16 uur, De Holle Eik,
Baron de Selysstraat 4, Houthem

Op 4 september 2021 houdt mgr. P. Hamans ter gelegenheid van de tentoonstelling “Katholieken in de bisdommen Aken en Roermond in WO II (1933-1945)” de jaarlijkse Gerlachuslezing in De Holle Eik te Houthem. De lezing heeft als onderwerp Edith Stein en lotgenoten. De lezing begint om 14 uur en eindigt om 16 uur. Mgr Hamans zal de deportatie van de katholieke joden in augustus 1942 behandelen, waaronder Edith Stein, die in het Karmelitessenklooster in Echt werd opgepakt, en Aloysia Löwenfels, die uit klooster van de Arme Dienstmaagden van Jezus Christus in Geleen werd afgevoerd. Na afloop kan worden aangesloten bij een rondleiding met gids door de tentoonstelling.

Programma:

Lezing
14.05 – 14.45 uur lezing mgr P. Hamans – deel 1
15.00 – 15.20 uur lezing mgr P. Hamans – deel 2
15.20 – 15.30 uur Vragen
15.35 – 16.00 uur Toelichting op tentoonstelling Katholieken in de bisdommen Aken en Roermond
in WO II (1933-1945) door Maurice Essers
Rondleiding
16.00 – 16.25 uur Rondleiding door de tentoonstelling


Tentoonstelling en Pelgrimsroutes 

675 jaar Mirakel van Amsterdam

Op 10 oktober 2020 opent de tentoonstelling 675 jaar Mirakel in de Koepelkathedraal in Haarlem en in de Stompe Toren in Spaarnwoude. De tentoonstelling loopt in de Koepelkathedraal (het museum van de Nieuwe Bavo) tot en met november.

TENTOONSTELLING  675 JAAR MIRAKEL VAN AMSTERDAM

De tentoonstelling in de Koepelkathedraal vertelt aan de hand van objecten, borden en Mirakelboekjes en andere documenten de geschiedenis van het Mirakel van Amsterdam. De tentoonstelling in de Stompe Toren richt zich op de Stille Omgang.

Wanneer?               Van 10 oktober 2020 tot 1 april 2021

Waar ?                    Koepelkathedraal (Leidsevaart 146 Haarlem)

                                Maandag t/m zondag: 12.00 tot 16.00 uur

Wanneer?               Van 10 oktober 2020 tot 29 november 2020

Waar ?                    Stompe Toren (Kerkweg 26, Spaarnwoude)

                                Alleen op zaterdag van 12.00 tot 16.00 uur

MIRAKELROUTES NAAR DE HEILIGE STEDE IN AMSTERDAM

In de 15e en 16e eeuw werd in Amsterdam, Haarlem en Leiden jaarlijks op de dinsdag na het feest van de H. Gregorius (12 maart) vanaf het stadhuis afgekondigd dat de volgende dag de Mirakelprocessie door Amsterdam zou trekken. Klokgelui riep Amsterdammers op om hun huizen te versieren en rustaltaren voor de processie op te richten. In Haarlem, Leiden en elders maakten pelgrims zich op om naar Amsterdam te trekken. Na een tocht over dijken en water bereikten ze in Sloten of Amstelveen de Heiligeweg waarover zij de laatste kilometers naar Amsterdam liepen. Daar namen ze de volgende dag deel aan de Sacramentsprocessie en bezochten zij in de Kalverstraat de Heilige Stede, waar 15 maart 1345 het Sacramentswonder van Amsterdam (Heilig Mirakel) had plaatsgevonden.

Ter gelegenheid van het 675-jarig jubileum van het Heilig Mirakel van Amsterdam worden door het Gezelschap van de Stille Omgang te Amsterdam zeven oude pelgrimsroutes naar de Heilige Stede in ere hersteld. Er kan op diverse plaatsen speciaal worden stilgestaan bij de Coronatijd. Bij het passeren van oude banpalen wordt het gebied van Amsterdam betreden om over de Heiligeweg in stilte de laatste kilometers te lopen. De routes eindigen in de Begijnhofkapel van het Amsterdamse Begijnhof.

Voettocht naar de Heilige Stede / Begijnhof

ROUTE 1:               Assendelft – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 4-5 uur                          12 kilometer

ROUTE 2:               Monnickendam – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 4-5 uur                          18 kilometer

ROUTE 3:               Diemen – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd ongeveer 2 uur                               7,5 kilometer

ROUTE 4:               Abcoude/Duivendrecht – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 2 uur                              14/7,5 kilometer

ROUTE 5:               Ouderkerk aan den Amstel – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 3 uur                              12 kilometer

ROUTE 6:               Bovenkerk – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 3 uur                              12 kilometer

ROUTE 7:               Haarlemmerliede  – Begijnhof Amsterdam

Wandeltijd: ongeveer 4-5 uur                           20 kilometer


12 juli 2020: opening van de tentoonstelling Kanunnik(ess)en in het heuvelland

In het Heiligdom St. Gerlach aan de Onderstestraat 1 in Houthem-St.Gerlach is op 12 juli 2020 de tentoonstelling Kanunnik(ess)en in het heuvelland geopend over de kloosters St. Gerlach, Rolduc, Sinnich en Hoogcruts. De tentoonstelling doet uitgebreid verslag van de geschiedenis van deze vier kloosters van reguliere kanunnik(ess)en vanaf de stichting tot en met de opheffing in 1786 (St. Gerlach) en 1796 (Rolduc, Sinnich en Hoogcruts). Doordat deze kloosters onder het gezag van de Spaanse (en later Oostenrijkse) Nederlanden vielen bleven zij gedurende de reformatie bestaan. Daardor hebben zij een geschiedenis die voor Nederland vrijwel uniek is. De tentoonstelling laat zien wat de culturele en economische betekenis van de kloosters was, hun waarde voor het katholicisme en wat hun banden waren met de lokale bevolking en machthebbers. Ook wordt informatie gegeven over hun bewoners, hun devoties en schatkamers. Bij de tentoonstelling hoort het boek “Kanunnik(ess)en in het heuvelland”, dat in St. Gerlach verkrijgbaar is, en een schilderachtige autoroute langs de kloosters, hun parochies en hun pachthoeves.


 

Opgeschort: tentoonstelling over Kerk en Oorlog: katholieken in de bisdommen Aken en Roermond in WO II

Vanwege het faillissement van de exploitant van het hotel, de kruisgang en de brasserie van Rolduc wordt de tentoonstelling over katholieken in de bisdommen Aken en Roermond in WO II uitgesteld tot 2021, wanneer de Heiligdomsvaart naar Aken plaatsvindt. Wel zal dit jaar nog de bijbehorende  bundel verschijnen met portretten van 40 katholieken in deze beide bisdommen in WO II.


ADRIANUS VI LEZING 2019
KERK EN OORLOG

13.30 uur Inloop
14 uur Opening
14.15 uur Kerk in Wereldoorlog II

Mgr. dr. P. (Paul) Hamans

docent Kerkgeschiedenis aan Grootseminaries Rolduc en Tiltenberg

De leiding van de Nederlandse Katholieke Kerk in de Tweede Wereldoorlog met speciale aandacht voor de positie van katholieke joodse religieuzen.
15 uur Resocialisering politieke delinquenten  

Dr. J.W.J. (Joep) van Gennip 

postdoc-onderzoeker aan de Tilburg School of Catholic Theology

Ik was in de gevangenis en gij hebt Mij bezocht’ (Matt. 25: 36). Resocialiserings-initiatieven van de Katholieke Kerk voor politieke delinquenten in het naoorlogse Nederland.
15.30 uur WOII en katholieke sociale leer,

Prof. dr. A.H.M. (Fred) van Iersel  

bijzonder hoogleraar Tilburg School of Catholic Theology

De rol van de katholieke sociale leer voor het verzet en de impact van de Tweede Wereldoorlog op de naoorlogse ontwikkeling van de katholieke sociale leer.
16.30 uur Paneldiscussie

OPGEVEN VIA: STICHTINGKATHOLIEKERFGOED@KPNMAIL.NL


ZOMER VAN HET KATHOLIEKE ERFGOED VAN START!

Van begin juli tot eind september organiseert Stichting Katholiek Erfgoed de “Zomer van het Katholieke Erfgoed in Zuid-Limburg” als opvolger van de “Maand van het Katholieke Erfgoed” vorig jaar. In 2018 stond in het kader van dit project het Middeleeuwse katholieke erfgoed van deze regio centraal met tentoonstellingen in Hoogcruts, Margraten, Meerssen, St. Geertruid, St. Gerlach, Valkenburg en Wittem. Dit jaar gaat het in tentoonstellingen in St. Gerlach en Rolduc om het katholieke erfgoed in het heuvelland in de Nieuwe Tijd (periode van 1500 tot 1800)*.

Twee tentoonstellingen

In het Heiligdom St. Gerlach is van 7 juli tot en met 30 augustus 2019 de tentoonstelling “St. Gerlach; katholieke enclave in het Land van Valkenburg”. Aansluitend is van 1 tot met 29 september 2019 in de abdij Rolduc de tentoonstelling “Rolduc en St. Gerlach, Macht & Heerlijkheid in het katholieke heuvelland (1500-1800)”

 

In Houthem-St.Gerlach is van 7 juli tot 30 augustus een tentoonstelling te zien in het Heiligdom St. Gerlach over de bijzondere geschiedenis van het klooster St. Gerlach.  De tentoonstelling verhuist eind augustus naar een andere parel van de barok in het heuvelland, de abdij Rolduc in Kerkrade. Daar zal zij tot eind september te zien zijn onder de naam “Rolduc en St.Gerlach; macht & heerlijkheid in het katholieke heuvelland”. Stichting Katholiek Erfgoed organiseert de beide tentoonstellingen in het kader van de Zomer van het Katholieke Erfgoed in Zuid-Limburg.

*Nieuwe Tijd: het eerste deel van de Nieuwe Tijd (1500-1660) wordt gekenmerkt door Reformatie & Contra-reformatie. Op welke wijze proberen protestanten (wederdopers, Lutheranen en Calvinisten) in Aken, Luik, Maastricht en het omliggende heuvelland voet aan de grond te krijgen en hoe wordt hun machtsovername verijdeld? In het tweede deel van deze periode (1660-1800) staan Absolutisme & Verlichting centraal. De macht verschuift naar vorstelijke hoven in Brussel, Bonn, Düsseldorf en Luik. Wanneer de welvaart ook in het heuvelland toeneemt, gaan de grote kunstenaars aan deze hoven hun stempel drukken op de kastelen, kerken en kloosters in dit gebied. Dan ontstaat een combinatie van de kunststijlen van Maaslandse Renaissance en Barok en het golvende heuvellandschap, die nog steeds dé attractie van de regio Aken- Luik-Maastricht is.

 


5e Adrianus VI Lezing

“Kerk en Oorlog”

Op 30 november 2019 vindt in Utrecht in Paushuize de 5e Adrianus VI lezing plaats met als onderwerp: “Kerk en Oorlog”. Dit mede in het licht van 75 jaar bevrijding. Hierbij zal de aandacht uitgaan naar de botsing tussen kerk en bezetter, mede vanuit de verschillen in visie op de waardigheid van de mens. Tijdens de lezing komt ook het verzet vanuit de katholieke kerk in de Tweede Wereldoorlog aan de orde en de invloed van de Tweede Wereldoorlog op de katholieke sociale leer en de houding van de kerk ten opzichte van andersdenkenden. Speciale aandacht is er voor kardinaal De Jong en voor de drijfveren en het lot van religieuzen en priesters die in het verzet actief waren. Nadere informatie volgt.


Indien u op de hoogte wilt blijven van activiteiten van Stichting Katholiek Erfgoed en Adrianus VI kunt u zich door een e-mail aan stichtingkatholiekerfgoed@kpnmail.nl abonneren op de nieuwsbrieven van deze initiatieven.