Meer dan 800 Romeinse wetstenen komen tevoorschijn langs de rivier de Wear en geven een nieuwe invulling aan de industriële geschiedenis van de regio. Het is de grootste bekende concentratie van dit type in Noordwest-Europa.
Begin 2026 deed een team van archeologen en vrijwilligers een van de belangrijkste vondsten van de recente Romeinse archeologie in Noord-Engeland. In het plaatsje Offerton, vlakbij Sunderland, werden meer dan 800 slijpstenen uit de Romeinse tijd gevonden, een ongekend aantal in de regio. De omvang van de vondst wijst op het bestaan van een echt Romeins industrieel centrum dat zich bezighield met de systematische productie van deze gereedschappen.
De ontdekking deed zich voor tijdens een gemeenschappelijke opgraving in samenwerking met specialisten van de Universiteit van Durham. De opgraving heeft een complex productielandschap aan het licht gebracht, waarin de winning van de grondstof werd gecombineerd met de vervaardiging van de stukken en het transport ervan over de rivier.
Offerton en de rivier Wear: een strategische locatie
De vindplaats ligt aan de oever van de Wear, een rivier die sinds de oudheid fungeert als natuurlijke verbindingsweg tussen het binnenland en de Noordzeekust. De keuze voor deze locatie is te verklaren door de geofysische kenmerken ervan. Aan de ene oever kwam zandsteen van goede kwaliteit aan de oppervlakte, terwijl aan de andere oever oppervlakken lagen die geschikt waren om de steen te bewerken.
Onderzoekers hebben een georganiseerd industrieel productiesysteem kunnen reconstrueren, waarbij de blokken aan de noordoever werden gewonnen. Vervolgens werden ze over het water naar de zuidoever vervoerd, waar ze werden verwerkt tot slijpstenen.
Een werkplaats gespecialiseerd in slijpstenen
Tot de vondst in Offerton was het totale aantal bekende Romeinse slijpstenen in heel Groot-Brittannië verrassend laag. Daarom is de vondst van meer dan 800 exemplaren op één enkele locatie buitengewoon. Veel van de stukken werden onvolledig, gebroken of met fabricagefouten aangetroffen, duidelijke aanwijzingen dat de plek als werkplaats fungeerde en niet alleen als gebruiks- of afvalgebied.
De gedocumenteerde stukken weerspiegelen verschillende stadia van het productieproces. Er zijn zowel nauwelijks bewerkte blokken als bijna voltooide stenen geïdentificeerd. Deze verscheidenheid toont aan dat in Offerton de volledige productieketen plaatsvond, van de winning van de grondstof tot de distributie van het eindproduct.
Een essentieel hulpmiddel voor het Romeinse leven
Slijpstenen waren onmisbare voorwerpen in de Romeinse wereld. Ze werden gebruikt om messen, sikkels, bijlen, wapens en andere alledaagse gebruiksvoorwerpen in optimale staat te houden. Boeren, ambachtslieden, soldaten en huispersoneel waren voor hun dagelijkse werkzaamheden ervan afhankelijk.
De grootschalige productie van dit soort gereedschap wijst op een constante en grote vraag. Alles wijst erop dat Offerton niet alleen lokale gemeenschappen bevoorraadde, maar ook verder weg gelegen nederzettingen in Brittannië en zelfs buiten het eiland.
Bewijzen van riviertransport en handel
Onder de materialen die op de vindplaats zijn teruggevonden, vallen elf stenen ankers op, een ongewoon groot aantal voor een rivieromgeving. Volgens de onderzoekers zou deze overvloed erop wijzen dat er regelmatig schepen aanmeerden in dit deel van de rivier. Dit gegeven versterkt dus het idee dat de werkplaats zich in een actieve industriële haven bevond.
Deze ankers doen vermoeden dat er een constant verkeer was van kleine boten die de zandsteenblokken vervoerden en de afgewerkte stenen laadden. De rivier de Wear fungeerde als een echte logistieke slagader die de werkplaats verbond met bredere handelsnetwerken, mogelijk gekoppeld aan de kusthavens van waaruit de producten konden worden herverdeeld.
